{"id":4183,"date":"2026-10-04T12:51:20","date_gmt":"2026-10-04T12:51:20","guid":{"rendered":"https:\/\/localpharma.be\/?p=4183"},"modified":"2026-10-20T12:53:27","modified_gmt":"2026-10-20T12:53:27","slug":"medicaments-critiques-en-europe-comment-la-surveillance-des-penuries-evolue-en-2026","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/localpharma.be\/nl_be\/medicaments-critiques-en-europe-comment-la-surveillance-des-penuries-evolue-en-2026\/","title":{"rendered":"Kritieke geneesmiddelen in Europa: hoe de aanpak van geneesmiddelentekorten verandert in 2026"},"content":{"rendered":"
\n
\n\n\n
\n

Een kritiek geneesmiddel is niet noodzakelijk moeilijk verkrijgbaar<\/h2>\n

Wie ontdekt dat zijn geneesmiddel op een Europese lijst van 'kritieke geneesmiddelen' staat, kan daar behoorlijk van schrikken. Dreigt er een tekort? Zal het middel binnenkort niet meer verkrijgbaar zijn? De vermelding op die lijst betekent niet dat een geneesmiddel momenteel ontbreekt in de apotheek.<\/strong><\/p>\n

De Europese Unie beschouwt een geneesmiddel als kritiek wanneer een onderbreking van de levering ernstige gevolgen kan hebben voor pati\u00ebnten. Vooral bij behandelingen waarvoor weinig geschikte alternatieven bestaan, is een betrouwbare bevoorrading van groot belang.<\/p>\n

De Europese lijst is dus geen overzicht van geneesmiddelen die op dit moment uit voorraad zijn. Een product kan erop staan terwijl apotheken het zonder problemen kunnen bestellen. Omgekeerd kan een geneesmiddel dat niet op de lijst voorkomt tijdelijk moeilijk verkrijgbaar zijn.<\/p>\n

Dat onderscheid helpt om de Europese maatregelen van 2026 te begrijpen. De gezondheidsautoriteiten willen niet alleen reageren op bestaande tekorten, maar ook nagaan waar de bevoorrading kwetsbaar is, voordat pati\u00ebnten hun behandeling moeten onderbreken.<\/p>\n <\/section>\n\n

\n

Wat is er in 2026 veranderd aan de Europese lijst?<\/h2>\n

Het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) publiceerde in december 2023 voor het eerst een gezamenlijke lijst van kritieke geneesmiddelen. Die werd opgesteld in samenwerking met de nationale geneesmiddelenautoriteiten en de Europese Commissie. De lijst bevat werkzame stoffen waarvan de beschikbaarheid bijzonder belangrijk is voor de gezondheidszorg in Europa.<\/p>\n

Op 12 december 2025 verscheen een nieuwe versie na de eerste jaarlijkse herziening. Daarbij werden 61 groepen werkzame stoffen en combinaties onderzocht. Negen bijkomende groepen werden aan de lijst toegevoegd.<\/p>\n

Op 19 januari 2026 volgde nog een aanpassing. Die ging uitsluitend over de terminologie voor de toedieningswegen van geneesmiddelen, zodat gegevens gemakkelijker tussen Europese systemen kunnen worden uitgewisseld. Bij deze update in januari werden geen geneesmiddelen toegevoegd of geschrapt.<\/strong><\/p>\n

Het werk beperkt zich niet tot het bijhouden van de lijst. In januari 2026 publiceerde het EMA ook een methode voor de jaarlijkse beoordeling van kritieke geneesmiddelen. Daarmee kan worden nagegaan of nieuwe werkzame stoffen moeten worden opgenomen en of bestaande vermeldingen nog aan de voorwaarden voldoen. In maart 2026 verscheen daarnaast een methode om kwetsbaarheden in de toeleveringsketens te onderzoeken.<\/p>\n

Voor pati\u00ebnten is dat misschien geen opvallende verandering. Toch is ze belangrijk: Europa probeert steeds beter te achterhalen welke leveringsproblemen kunnen ontstaan, in plaats van pas in actie te komen wanneer een geneesmiddel al ontbreekt.<\/p>\n <\/section>\n\n

\n

Wanneer wordt een geneesmiddel als kritiek beschouwd?<\/h2>\n

Een hoge verkoopprijs of een groot aantal gebruikers maakt een geneesmiddel niet automatisch kritiek. Bij de Europese beoordeling staan twee vragen centraal: hoe ernstig zijn de gevolgen als de behandeling niet beschikbaar is, en welke andere behandelingen kunnen eventueel worden gebruikt?<\/p>\n

Een geneesmiddel voor een ernstige aandoening waarvoor nauwelijks alternatieven bestaan, kan daardoor bijzonder belangrijk zijn. Ook Europese criteria spelen een rol, waaronder het aantal landen dat een werkzame stof als kritiek beschouwt en de situatie van die stof op de markt.<\/p>\n

De lijst gaat bovendien niet simpelweg over merknamen. Ze is opgebouwd rond groepen werkzame stoffen en bepaalde kenmerken van geneesmiddelen. Dat wil niet zeggen dat iedere verpakking of toedieningsvorm hetzelfde risico op leveringsproblemen heeft.<\/p>\n

Met deze beoordeling kunnen de gezondheidsautoriteiten bepalen welke behandelingen extra aandacht verdienen. Daarvoor hoeft niet eerst een daadwerkelijk tekort te ontstaan.<\/p>\n <\/section>\n\n

\n

Hoe kan een geneesmiddelentekort verschillende landen tegelijk treffen?<\/h2>\n

Een geneesmiddel dat in een Belgische, Franse of Duitse apotheek wordt afgeleverd, heeft vaak al een lange weg afgelegd. De werkzame stof kan in het ene land worden geproduceerd, het uiteindelijke geneesmiddel in een ander land worden vervaardigd en de verpakking nog ergens anders worden verzorgd.<\/p>\n

Loopt het bij \u00e9\u00e9n belangrijke schakel mis, dan kunnen meerdere landen daar gevolgen van ondervinden. Een productiestoring, een tekort aan grondstoffen of een onverwacht sterke stijging van de vraag kan de beschikbare hoeveelheden op verschillende Europese markten verminderen.<\/p>\n

Ook het aantal leveranciers is belangrijk. Verschillende merken lijken op het eerste gezicht misschien onafhankelijk van elkaar, maar kunnen voor hun werkzame stof afhankelijk zijn van dezelfde producent. Als die producent uitvalt, biedt de aanwezigheid van meerdere merknamen weinig zekerheid.<\/p>\n

Niet elk tekort ontstaat echter in een fabriek. Soms zit het probleem bij de distributie, zijn leveringen vertraagd of stijgt de plaatselijke vraag plots sterk. Een geneesmiddel kan daardoor in \u00e9\u00e9n regio ontbreken terwijl er elders nog voldoende voorraad is.<\/p>\n

Voor de bevoegde instanties is het daarom niet genoeg om te weten dat een fabriek minder produceert. Ze moeten ook kunnen inschatten welke pati\u00ebnten getroffen kunnen worden, hoeveel voorraad er nog beschikbaar is en of een vervangende behandeling mogelijk is.<\/p>\n <\/section>\n\n

\n

Hoe probeert Europa geneesmiddelentekorten te voorkomen?<\/h2>\n

Europese instanties verzamelen en vergelijken informatie van geneesmiddelenfabrikanten, nationale autoriteiten en systemen die de beschikbaarheid opvolgen. Zo proberen ze problemen vroeg genoeg op te merken, vooral wanneer meerdere landen of medisch belangrijke behandelingen getroffen kunnen worden.<\/p>\n\n

\n

Kwetsbare toeleveringsketens opsporen<\/h3>\n

De methodologie die in 2026 werd gepubliceerd, besteedt aandacht aan verschillende risicofactoren. Hoe sterk is de productie geconcentreerd bij \u00e9\u00e9n of enkele fabrikanten? Zijn er meerdere productielocaties? En in welke mate is Europa afhankelijk van leveranciers buiten de Europese Economische Ruimte?<\/p>\n

Het onderzoek verloopt in stappen. Eerst worden mogelijke kwetsbaarheden in kaart gebracht. Situaties die bijzondere aandacht verdienen, kunnen daarna grondiger worden onderzocht, onder meer op basis van gegevens die farmaceutische bedrijven aanleveren.<\/p>\n <\/section>\n\n

\n

Samen reageren wanneer een tekort dreigt<\/h3>\n

Wanneer zich een ernstig leveringsprobleem voordoet, kunnen het EMA en de Europese stuurgroep voor geneesmiddelentekorten (MSSG) helpen om informatie en maatregelen tussen de nationale autoriteiten af te stemmen.<\/p>\n

Ze kunnen daarbij kijken naar de omvang van het probleem, de beschikbare voorraden, verwachte leveringen en mogelijke behandelingsalternatieven. De nationale instanties blijven verantwoordelijk voor veel maatregelen die in hun eigen land worden genomen.<\/p>\n <\/section>\n\n

Door die samenwerking kan belangrijke informatie sneller worden gedeeld. Maar een nieuwe voorraad ontstaat niet van de ene dag op de andere. Als een fabriek haar productie moet hervatten of een nieuwe leverancier eerst moet worden goedgekeurd, kan dat nog altijd tijd kosten.<\/p>\n <\/section>\n\n

\n

Wat doen fabrikanten, geneesmiddelenautoriteiten en apotheken?<\/h2>\n

Bij het voorkomen van geneesmiddelentekorten zijn verschillende partijen betrokken. Fabrikanten weten hoeveel ze kunnen produceren en wanneer leveringen mogelijk zijn. Nationale geneesmiddelenautoriteiten volgen de beschikbaarheid op hun eigen markt en kunnen maatregelen nemen binnen de regels van hun land.<\/p>\n

Op Europees niveau helpt het EMA bij de co\u00f6rdinatie, vooral wanneer problemen meerdere lidstaten kunnen raken. De Europese Commissie houdt zich daarnaast bezig met beleid dat de geneesmiddelenbevoorrading op langere termijn moet versterken.<\/p>\n

Apothekers en groothandels merken vaak als eersten wat er in de praktijk gebeurt. Een apotheek krijgt bijvoorbeeld te horen dat een bepaalde verpakking voorlopig niet besteld kan worden, dat een groothandel later zal leveren of dat een andere verpakkingsgrootte nog beschikbaar is.<\/p>\n

Een apotheker kan niet altijd voorspellen wanneer een tekort opgelost zal zijn. En zelfs wanneer een vergelijkbaar middel voorhanden is, moet een vervanging voldoen aan de nationale voorschriften en passen bij de medische situatie van de pati\u00ebnt.<\/p>\n <\/section>\n\n

\n

Wat kunt u doen als uw geneesmiddel niet beschikbaar is?<\/h2>\n

Kan uw gebruikelijke apotheek een geneesmiddel niet leveren? Dan hoeft dat nog geen algemeen tekort te betekenen. Apotheken werken met verschillende voorraden, leveranciers en leveringsschema's. In ons artikel over het vinden van gezondheidsproducten leest u waarom een product in de ene apotheek wel beschikbaar kan zijn en in de andere niet<\/a>.<\/p>\n

Vraag eerst of het geneesmiddel tijdelijk niet op voorraad is bij die specifieke apotheek, of dat er een ruimer leveringsprobleem bestaat. De apotheker kan soms nagaan of een bestelling mogelijk is, wanneer een nieuwe levering verwacht wordt en of er een andere toegelaten verpakking bestaat.<\/p>\n

Als u het geneesmiddel niet tijdig kunt krijgen, zijn er verschillende mogelijkheden om te bespreken:<\/p>\n