Eliquis is voorschriftplichtig. Stop de behandeling niet zonder medisch advies.
| Naam van het geneesmiddel: | Eliquis |
| Werkzame stof: | Apixaban |
| Fabrikant: | Bristol-Myers Squibb / Pfizer |
| Sterktes: | Filmomhulde tabletten 2,5 mg en 5 mg |
| Prijs: | 5 mg, 56 tabletten: € 80,05 |
| Apotheek: | Beschikbaarheid en aflevering op voorschrift bij de apotheek bevestigen |
Wanneer Eliquis wordt gebruikt
Eliquis (apixaban) is een direct werkend oraal anticoagulans dat factor Xa remt. Bij volwassenen wordt het onder meer gebruikt om beroerte en systemische embolie bij bepaalde patiënten met niet-valvulair atriumfibrilleren te voorkomen, diepe veneuze trombose (DVT) en longembolie te behandelen, recidieven te voorkomen en na bepaalde heup- of knievervangingen het risico op veneuze trombose te verminderen.
In tegenstelling tot vitamine-K-antagonisten zijn geen routinematige INR-controles nodig. Nierfunctie, bloedingsrisico, andere geneesmiddelen en regelmatige inname blijven wel belangrijk.
Meer achtergrond staat in het LocalPharma-dossier over behandeling en preventie van trombose.
Hoe apixaban de bloedstolling beïnvloedt
Apixaban remt factor Xa rechtstreeks en selectief. Daardoor wordt minder trombine gevormd en neemt de vorming van bloedstolsels af.
Na inname worden de hoogste bloedspiegels doorgaans binnen enkele uren bereikt. In de belangrijkste indicaties voor volwassenen wordt Eliquis tweemaal per dag ingenomen. Onregelmatige inname kan de bescherming tegen trombo-embolische gebeurtenissen verminderen.
Welke dosis Eliquis hoort bij welke indicatie?
Bij volwassenen worden vooral Eliquis 5 mg en Eliquis 2,5 mg gebruikt. De keuze is niet simpelweg die tussen een “sterkere” en “zwakkere” tablet. Indicatie, leeftijd, lichaamsgewicht, nierfunctie en andere klinische factoren spelen mee.
| Indicatie bij volwassenen | Gebruikelijk schema | Duur / toelichting |
|---|---|---|
| Niet-valvulair atriumfibrilleren | 5 mg tweemaal per dag | Standaarddosis wanneer niet aan de criteria voor dosisverlaging wordt voldaan |
| Dosisverlaging bij atriumfibrilleren | 2,5 mg tweemaal per dag | Onder meer bij minstens 2 criteria: leeftijd ≥80 jaar, gewicht ≤60 kg, serumcreatinine ≥1,5 mg/dl (133 µmol/l). Ernstige nierfunctiestoornis vraagt een afzonderlijke beoordeling. |
| Acute DVT of longembolie | 10 mg tweemaal per dag gedurende 7 dagen, daarna 5 mg tweemaal per dag | De totale duur hangt af van de klinische situatie en het recidiefrisico |
| Preventie van terugkerende DVT / longembolie | 2,5 mg tweemaal per dag | Na 6 maanden anticoagulatie |
| Na heupvervanging | 2,5 mg tweemaal per dag | Start 12–24 uur na de ingreep, gewoonlijk 32–38 dagen |
| Na knievervanging | 2,5 mg tweemaal per dag | Start 12–24 uur na de ingreep, gewoonlijk 10–14 dagen |
Een voorgeschreven dosis mag niet op eigen initiatief worden aangepast. Bij een gemiste dosis, geplande operatie of overstap naar een ander anticoagulans moeten arts of apotheker de vervolgstappen bepalen.
Hoe snel werkt de behandeling?
De apixabanspiegel stijgt snel na inname en bereikt doorgaans binnen enkele uren zijn hoogste waarde. Het doel is echter niet een merkbaar onmiddellijk effect, maar een betrouwbare bescherming tegen stolselvorming zolang het voorgeschreven schema wordt gevolgd.
- Na orthopedische chirurgie begint de preventie met de eerste geplande doses na de ingreep.
- Bij atriumfibrilleren hangt de bescherming af van regelmatige anticoagulatie.
- Bij DVT of longembolie betekent klinische verbetering niet dat de behandeling eerder kan worden stopgezet.
Een ongeplande onderbreking kan de antistollingsbescherming snel verminderen en het risico op een nieuwe trombo-embolische gebeurtenis verhogen.
Bijwerkingen en alarmsignalen van een bloeding
Bij de bijwerkingen van Eliquis staat het bloedingsrisico centraal. Blauwe plekken, neusbloedingen, bloedend tandvlees en bloedarmoede kunnen voorkomen; afhankelijk van de situatie zijn ook andere bijwerkingen mogelijk.
Bloed in urine of stoelgang, bloed braken, een bloeding die niet stopt, plotselinge zwakte, ongebruikelijke hoofdpijn na een trauma of nieuwe neurologische klachten vragen om snelle medische beoordeling.
Stop Eliquis niet op eigen initiatief na een kleine bloeding: ook onderbreking van de behandeling kan het risico op trombose of beroerte verhogen.
Contra-indicaties en situaties waarin extra voorzichtigheid nodig is
Eliquis is onder meer gecontra-indiceerd bij klinisch relevante actieve bloedingen, bij bepaalde leveraandoeningen die gepaard gaan met stollingsproblemen en bij letsels of aandoeningen met een hoog risico op ernstige bloedingen.
Gelijktijdig gebruik van een ander anticoagulans is doorgaans niet bedoeld, behalve in duidelijk omschreven overstapsituaties of bepaalde procedurele toepassingen. Nierfunctie, leeftijd, lichaamsgewicht, eerdere bloedingen en geplande ingrepen moeten bekend zijn bij de voorschrijver.
Voor een operatie of invasieve ingreep mogen doses niet zomaar worden overgeslagen. Of en hoe lang Eliquis moet worden onderbroken, hangt af van de ingreep en het individuele bloedingsrisico.
Geneesmiddelen die werking of bloedingsrisico kunnen veranderen
Bij de wisselwerkingen met Eliquis zijn vooral geneesmiddelen van belang die het bloedingsrisico verhogen of de blootstelling aan apixaban veranderen. Dat kan gelden voor bepaalde azool-antischimmelmiddelen, antivirale middelen, NSAID’s, plaatjesremmers, andere anticoagulantia en sterke beïnvloeders van CYP3A4 of P-gp.
Ook geneesmiddelen die slechts af en toe worden gebruikt en voedingssupplementen moeten aan arts of apotheker worden gemeld. Een wisselwerking betekent niet automatisch dat een combinatie altijd verboden is, maar kan de behandeling of opvolging beïnvloeden.
Zwangerschap en borstvoeding
Apixaban wordt tijdens de zwangerschap niet aanbevolen wegens onvoldoende gegevens. Bij kinderwens of zwangerschap moet de anticoagulatie medisch opnieuw worden beoordeeld.
Ook tijdens borstvoeding is een individuele afweging nodig tussen het belang van de behandeling en het belang van borstvoeding. Een alternatief kan met het behandelteam worden besproken.
Alcohol, voeding en dagelijks leven
Eliquis vraagt geen vitamine-K-gerelateerde voedingsbeperkingen zoals vitamine-K-antagonisten. Een speciaal dieet alleen vanwege apixaban is daarom niet nodig.
Veel alcohol kan wel vallen, letsels en bepaalde maag-darmbloedingen bevorderen. Regelmatig of veel alcoholgebruik bespreek je daarom beter met de arts dan het als een vaste directe farmacologische wisselwerking voor te stellen.
Prijs, terugbetaling en beschikbaarheid bij de apotheek
Het Belgische BCFI/CBIP vermeldt verschillende Eliquis-verpakkingen. De verpakking met 56 tabletten van 5 mg staat bijvoorbeeld aan € 80,05 genoteerd. Andere sterktes en verpakkingsgroottes hebben andere prijzen.
Eliquis is voorschriftplichtig. De apotheek kan bij aflevering bevestigen welke verpakking beschikbaar is, welke prijs geldt en welke terugbetalingsvoorwaarden van toepassing zijn. Een actuele voorraad mag niet uit een algemene webpagina worden afgeleid.
Generieke apixaban
In de Europese Unie zijn generieke geneesmiddelen met apixaban toegelaten. De EMA vermeldt bijvoorbeeld Apixaban Accord als generiek geneesmiddel met dezelfde werkzame stof als Eliquis en met aangetoonde bio-equivalentie.
Een wissel moet met arts of apotheker worden afgestemd, zodat de anticoagulatie zonder onderbreking wordt voortgezet.
Plaats van Eliquis binnen antistollingsbehandeling
Eliquis behoort tot de direct werkende orale anticoagulantia met duidelijk omschreven indicaties. De behandeling biedt praktische voordelen, maar neemt het bloedingsrisico niet weg en maakt een zorgvuldige keuze van dosis, begeleidende medicatie en behandelduur nog steeds noodzakelijk.
| Aspect | Wat de behandeling biedt | Aandachtspunt |
|---|---|---|
| Preventie van trombo-embolie | Preventie van beroerte en systemische embolie bij geschikte patiënten met niet-valvulair atriumfibrilleren | Bescherming hangt af van regelmatige inname en de juiste dosis |
| DVT / longembolie | Behandeling en daarna preventie van recidief volgens vastgelegde schema’s | Behandelduur hangt af van de klinische context |
| Opvolging | Geen routinematige INR-controle | Klinische, renale en medicamenteuze opvolging blijft nodig |
| Dagelijks leven | Minder voedingsbeperkingen dan bij vitamine-K-antagonisten | Bloedingen, letsels en wisselwerkingen moeten serieus worden genomen |
Veelgestelde vragen
Moet de INR regelmatig worden gecontroleerd bij Eliquis?
Nee. Routinematige INR-controle zoals bij vitamine-K-antagonisten is niet nodig. Passende klinische en biologische opvolging blijft wel belangrijk.
Wordt de dosis alleen door hogere leeftijd van 5 mg naar 2,5 mg verlaagd?
Nee. Bij atriumfibrilleren gelden specifieke criteria en ook de nierfunctie moet worden meegenomen.
Wat moet er vóór een operatie gebeuren?
Arts, chirurg of tandarts moet weten dat Eliquis wordt gebruikt. Of en wanneer tijdelijk wordt gestopt, hangt af van de ingreep en het bloedingsrisico.
Kan Eliquis worden vervangen door een generiek apixabanmiddel?
Er bestaan toegelaten generieken. Een wissel moet zo worden gepland dat er geen onderbreking van de anticoagulatie ontstaat.
Deze versie is redactioneel en medisch bijgewerkt en moet vóór publicatie opnieuw worden gecontroleerd door de verantwoordelijke apotheker.
