Amoxicilline of azitromycine: verschillen, toepassingen en risico’s

Twee families en twee verschillende werkingsmechanismen

Beide stoffen remmen gevoelige bacteriën, maar grijpen op een andere plaats aan. Dat verklaart een groot deel van de verschillen in indicaties en bijwerkingen.

Praktische vergelijking

De tabel vat de belangrijkste verschillen samen zonder een antibioticum te koppelen aan een zelf gestelde diagnose.

Welke plaats hebben ze in de Belgische BAPCOC-gids 2026?

Bij verschillende vermoedelijk bacteriële infecties van de onderste luchtwegen blijft amoxicilline de startbehandeling voor geschikte patiënten. Het heeft ook een plaats bij bepaalde oor- of sinusinfecties wanneer aan de criteria voor een antibioticum is voldaan. Veel keelontstekingen, bronchitiden, sinusitiden en oorontstekingen genezen echter zonder antibioticum.

De plaats van azitromycine in 2026 is beperkter. Bij kinderen met een IgE-gemedieerde penicillineallergie is het niet langer de aanbevolen vervanging bij acute middenoorontsteking of rhinosinusitis. Bij acute faryngitis behoudt het een plaats wanneer deze allergie bevestigd is.

Bij een vermoeden van atypische pneumonie raadt de gids niet langer aan om empirisch een macrolide toe te voegen. Een infectie met Mycoplasma, Chlamydia, Legionella of een andere atypische verwekker moet met een geschikte methode worden bevestigd vóór een gerichte behandeling, behalve in bijzondere ziekenhuisomstandigheden.

En bij een Chlamydia-infectie?

De BAPCOC-gids 2026 wijzigde ook de urogenitale aanbevelingen. Azitromycine is bij de meeste volwassenen niet langer de eerstelijnsbehandeling van Chlamydia. Tijdens de zwangerschap behoudt het een bijzondere plaats, waarbij de keuze medisch moet worden begeleid.

Amoxicilline is in deze indicatie geen onderling verwisselbaar alternatief. De plaats van de infectie, zwangerschap, testuitslag, partnerbehandeling en het risico op andere seksueel overdraagbare infecties beïnvloeden de aanpak.

Waarom vroegere vereenvoudigde indicaties misleidend waren

De oude tekst koppelde ‘sinusitis’, ‘bronchitis’, ‘pneumonie’ of ‘genitale infectie’ rechtstreeks aan een antibioticum. Hetzelfde symptoom kan echter viraal, bacterieel of niet-infectieus zijn. Zelfs bij een waarschijnlijke bacteriële oorzaak veranderen leeftijd, ernst, zwangerschap, comorbiditeiten en microbiologische resultaten de beslissing.

Vóór een voorschrift beoordeelt de zorgverlener onder meer:

• de kans dat een antibioticum werkelijk voordeel oplevert;
• de plaats van de infectie en de bacteriën die er doorgaans verantwoordelijk voor zijn;
• gedocumenteerde allergieën, nier- of leverfunctie en interacties;
• recent antibioticagebruik en beschikbare resultaten van een afgenomen staal.

Richtprijzen van de verpakkingen

De volgende verpakkingen zijn de grootste overeenkomstige tabletformaten in het Gecommentarieerd Geneesmiddelenrepertorium 2026. Ze vertegenwoordigen geen gelijkwaardige behandelingen; de prijs bepaalt niet welk antibioticum geschikt is.

De bedragen kunnen veranderen. Beide geneesmiddelen zijn voorschriftplichtig. De grootste vermelde verpakking is niet noodzakelijk de voorgeschreven verpakking of onmiddellijk beschikbaar in de apotheek.

Bijwerkingen van amoxicilline

Maag-darmklachten zoals diarree en misselijkheid en huiduitslag zijn mogelijk. Een onmiddellijke allergie kan netelroos, zwelling, ademhalingsproblemen of anafylaxie veroorzaken. Huiduitslag tijdens amoxicilline bewijst op zichzelf echter geen blijvende allergie voor alle penicillines en moet worden beoordeeld.

Ernstige of aanhoudende diarree kan wijzen op antibiotica-geassocieerde colitis. Ook nierfunctie en gelijktijdige medicatie kunnen een aanpassing nodig maken.

Bijwerkingen van azitromycine

Azitromycine kan diarree, buikpijn, misselijkheid of hoofdpijn veroorzaken. Een bijzonder risico is verlenging van het QT-interval, wat bij gevoelige personen een hartritmestoornis kan bevorderen.

Het risico neemt onder meer toe bij andere QT-verlengende geneesmiddelen, elektrolytenstoornissen, bradycardie of hartziekte. Leverproblemen en ernstige allergische reacties zijn eveneens mogelijk, hoewel zeldzaam.

Signalen die snelle medische hulp vereisen

Moeilijk ademen, zwelling van gezicht of keel, flauwvallen, hartkloppingen met duizeligheid, huiduitslag met blaren, ernstige of bloederige diarree of geelzucht vereisen dringend medisch advies. Een snelle verergering van de infectie, verwardheid of ademnood moet eveneens onmiddellijk worden beoordeeld.

Dosering en duur: waarom er geen universele tabel is

De dosisoverzichten voor volwassenen en kinderen zijn verwijderd. Een dosering van amoxicilline of azitromycine hangt af van de exacte diagnose, leeftijd, het gewicht van het kind, nier- of leverfunctie, de vorm en actuele aanbevelingen. De dosis van een andere infectie of oud voorschrift gebruiken kan leiden tot falen, toxiciteit of meer resistentie.

Een korte kuur is niet automatisch lichter en een lange kuur niet automatisch doeltreffender. Volg de voorgeschreven duur en bewaar geen resterende tabletten voor een volgende ziekte.

Antibiotica verantwoord gebruiken

Eenvoudige keuzes helpen resistentie beperken:

• gebruik geen antibioticum tegen verkoudheid, griep of een andere virusinfectie;
• deel geen verpakking en herstart een oude behandeling niet zonder advies;
• respecteer de innametijden en vraag advies bij een vergeten dosis of bijwerking;
• contacteer de arts opnieuw als de toestand verslechtert of niet evolueert zoals verwacht.

Lees voor meer informatie de pagina over verantwoord antibioticagebruik.

Veelgestelde vragen

Medische waarschuwing

Deze vergelijking is informatief en kiest geen antibioticum voor een individuele situatie. Amoxicilline en azitromycine zijn voorschriftplichtig. Diagnose, werkzame stof, dosis en duur moeten door een zorgverlener worden bepaald.