Metronidazol: gebruik, prijs, recept en voorzorgsmaatregelen

Algemene informatie over metronidazol

Metronidazol is een anti-infectieus geneesmiddel uit de groep van de nitro-imidazoolderivaten. Het is werkzaam tegen bepaalde anaerobe bacteriën en verschillende protozoaire parasieten.

Het wordt in uiteenlopende situaties gebruikt, waaronder bepaalde urogenitale, gastro-intestinale, abdominale of bekkeninfecties, evenals bij trichomoniasis, giardiasis en bepaalde vormen van amoebiasis. Afhankelijk van de infectie kan het alleen of in combinatie met andere antibiotica worden gebruikt.

Metronidazol is niet geschikt voor elke infectie. Het werkt niet tegen virussen en het gebruik ervan hangt af van de diagnose, de plaats van de infectie en het vermoedelijke of geïdentificeerde micro-organisme.

In België is metronidazol voor systemisch gebruik onder meer verkrijgbaar als Flagyl 500 mg filmomhulde tabletten en als intraveneuze oplossing met 500 mg metronidazol per 100 ml. Er is ook een vaginale vorm van Flagyl 500 mg op de markt.

De behandeling moet gedurende de voorgeschreven periode worden gevolgd. Onjuist gebruik van een antibioticum kan ineffectief zijn, bijwerkingen veroorzaken en bijdragen aan oneigenlijk gebruik van antimicrobiële geneesmiddelen.

Waarvoor wordt metronidazol gebruikt?

Metronidazol wordt voorgeschreven wanneer een infectie is vastgesteld of sterk wordt vermoed die gevoelig kan zijn voor deze werkzame stof. De indicaties hangen ook af van de toedieningsweg en de gebruikte specialiteit.

Het kan onder meer worden ingezet bij:

• bepaalde infecties veroorzaakt door anaerobe bacteriën;
• bacteriële vaginose wanneer antimicrobiële behandeling aangewezen is;
• trichomoniasis door Trichomonas vaginalis;
• giardiasis door Giardia;
• bepaalde infecties met Entamoeba histolytica;
• bepaalde bekkeninfecties, doorgaans in combinatie met andere antibiotica;
• bepaalde abdominale of gastro-intestinale infecties door gevoelige kiemen;
• bepaalde eradicatieschema's voor Helicobacter pylori, in combinatie met andere geneesmiddelen;
• bepaalde infecties na beten bij personen met een penicillineallergie, in combinatie met een ander antibioticum.

Bij bepaalde infecties met Clostridioides difficile kan metronidazol in specifieke situaties nog een plaats hebben, maar het mag niet worden beschouwd als de standaardbehandeling voor elke vorm van antibiotica-geassocieerde diarree.

Pijn, koorts of spijsverteringsklachten alleen volstaan niet om te bepalen welk antibioticum nodig is. De pagina over het herkennen van een bacteriële infectie licht ook de beperkingen van zelfdiagnose toe.

Hoe werkt metronidazol?

Metronidazol dringt bepaalde anaerobe bacteriën en protozoa binnen. In deze micro-organismen wordt het omgezet in reactieve verbindingen die hun genetisch materiaal kunnen beschadigen.

Daardoor worden de synthese en structuur van het DNA van het micro-organisme verstoord, waardoor het niet normaal kan overleven.

Dit specifieke werkingsspectrum verklaart waarom metronidazol werkzaam kan zijn tegen bepaalde anaerobe kiemen en parasieten, maar niet geschikt is voor alle bacteriën.

Het heeft geen nuttige werking tegen virale infecties. Gebruik bij verkoudheid, griep of een andere virusinfectie levert daarom geen antibiotisch voordeel op.

Dosering bij volwassenen en wijze van gebruik

De dosering van metronidazol verschilt sterk naargelang de behandelde infectie. De dosis, het aantal innames per dag, eventuele andere geneesmiddelen en de behandelingsduur mogen niet van de ene indicatie op de andere worden overgenomen.

De onderstaande schema's zijn voorbeelden uit Belgische aanbevelingen voor bepaalde indicaties bij volwassenen. Ze vervangen geen individuele voorschriften.

Bij pelvic inflammatory disease wordt metronidazol niet alleen gebruikt: de Belgische empirische behandeling omvat ook andere antibiotica die zijn afgestemd op de betrokken micro-organismen.

Voor amoebiasis, de eradicatie van Helicobacter pylori en andere specifieke indicaties gelden andere behandelingsschema's. Die moeten worden bepaald op basis van de diagnose en de toepasselijke aanbevelingen.

Met Flagyl-tabletten van 500 mg kunnen niet alle pediatrische doseringen correct worden toegediend. Bij kinderen wordt de dosis berekend op basis van leeftijd, gewicht, indicatie en beschikbare farmaceutische vorm.

Het is belangrijk de voorgeschreven behandelingsduur te respecteren en de dosis niet op eigen initiatief te verhogen, te verlagen of de behandeling voortijdig te stoppen.

In België beschikbare vormen van metronidazol

De vorm van het geneesmiddel hangt af van de indicatie. Een orale tablet, een vaginale ovule, een intraveneuze oplossing en een dermatologische crème zijn niet onderling uitwisselbaar.

Dat verschillende producten dezelfde werkzame stof bevatten, betekent dus niet dat de verschillende vormen onderling kunnen worden vervangen. De opname, indicatie en wijze van gebruik verschillen.

Prijs van metronidazol in België

De prijs hangt af van de farmaceutische vorm, de verpakking en de betreffende specialiteit.

In België vermeldt het BCFI-repertorium een publieksprijs van 8,12 € voor een verpakking van 20 tabletten Flagyl 500 mg. Deze vorm is voorschriftplichtig.

De prijs van een vaginale ovule, een oplossing voor infusie of een dermatologische vorm kan niet worden afgeleid van de prijs van de tabletten. Het gaat om verschillende specialiteiten voor verschillende toepassingen.

Het bedrag dat eventueel ten laste van de patiënt blijft, hangt ook af van de terugbetalingsregels die gelden voor de afgeleverde specialiteit.

Mogelijke bijwerkingen

Metronidazol kan bijwerkingen veroorzaken. Sommige komen relatief vaak voor en verdwijnen doorgaans na het stoppen van de behandeling, terwijl andere veel zeldzamer zijn maar medische aandacht vereisen.

Tot de gemelde bijwerkingen behoren onder meer:

• misselijkheid en spijsverteringsklachten;
• buikpijn;
• diarree;
• een metaalachtige smaak in de mond;
• hoofdpijn;
• duizeligheid;
• veranderingen van de eetlust;
• huidreacties.

Zeldzamere neurologische verschijnselen kunnen eveneens optreden, waaronder perifere neuropathie met tintelingen, pijn of zwakte in de ledematen, coördinatiestoornissen, verwardheid, convulsies of encefalopathie.

Vooral bij langdurige behandeling of een hoge totale blootstelling moet rekening worden gehouden met het risico op neuropathie. Aanhoudende tintelingen, gevoelsverlies of een ongebruikelijke neurologische klacht vereisen snel medisch advies.

Ook zeldzame ernstige huidreacties zijn gemeld bij gebruik van metronidazol. Bij een uitgebreide huiduitslag met blaren, aantasting van de slijmvliezen, koorts of een duidelijke verslechtering van de algemene toestand moet snel medische hulp worden ingeroepen.

Alcohol en metronidazol

Vermijd alcohol tijdens de behandeling en gedurende ten minste 48 uur na de laatste dosis metronidazol.

De combinatie met alcohol kan gepaard gaan met opvliegers, braken, hartkloppingen of een daling van de bloeddruk. Uit voorzorg moet ook rekening worden gehouden met geneesmiddelen of preparaten die alcohol kunnen bevatten.

Deze voorzorgsmaatregel geldt ook voor vaginale vormen van metronidazol: lokale toediening betekent niet dat een interactie met alcohol uitgesloten is.

Belangrijke geneesmiddeleninteracties

Metronidazol kan een wisselwerking hebben met verschillende geneesmiddelen. Het is belangrijk de arts en apotheker te informeren over alle behandelingen die regelmatig of af en toe worden gebruikt.

Bijzondere aandacht is onder meer nodig bij:

• anticoagulantia, waarvan het effect kan worden versterkt;
• lithium;
• 5-fluorouracil;
• ciclosporine;
• tacrolimus;
• busulfan;
• disulfiram;
• fenytoïne en fenobarbital;
• bepaalde geneesmiddelen die het QT-interval kunnen verlengen.

Afhankelijk van de combinatie kunnen laboratoriumcontroles, aanpassing van de dosis of een andere behandeling nodig zijn.

Stop een anticoagulans, anti-epilepticum, lithium of een ander chronisch geneesmiddel niet op eigen initiatief vanwege deze lijst. De arts of apotheker moet bepalen wat in de betreffende situatie moet gebeuren.

Contra-indicaties en voorzorgsmaatregelen

Metronidazol mag niet worden gebruikt bij bekende overgevoeligheid voor metronidazol, een ander imidazoolderivaat of een gecontra-indiceerde hulpstof van de betreffende specialiteit.

Bij aandoeningen van het zenuwstelsel, een voorgeschiedenis van bloedafwijkingen of een leveraandoening is extra voorzichtigheid vereist.

De Belgische bijsluiter van Flagyl bevat ook een specifieke waarschuwing voor het syndroom van Cockayne. Bij deze patiënten zijn gevallen van ernstige levertoxiciteit gemeld, waaronder acuut leverfalen. Wanneer metronidazol in deze situatie moet worden gebruikt, is nauwgezette medische controle van de leverfunctie noodzakelijk.

Bij geelzucht, donkere urine, uitgesproken vermoeidheid, verlies van eetlust, aanhoudende misselijkheid of andere tekenen die op leverschade kunnen wijzen, is snel medisch advies nodig.

Zwangerschap en borstvoeding

Of metronidazol tijdens de zwangerschap wordt gebruikt, hangt af van de indicatie, de farmaceutische vorm en het betreffende product.

Voor Flagyl dat in België op de markt is, adviseert de bijsluiter het geneesmiddel tijdens het eerste trimester van de zwangerschap niet te gebruiken. Tijdens het tweede en derde trimester mag het alleen worden gebruikt als dit noodzakelijk is en na medisch advies.

De Belgische bijsluiter van Flagyl raadt het gebruik tijdens de borstvoeding eveneens af. Wie zwanger is, een zwangerschap plant of borstvoeding geeft, moet dit daarom vóór het begin van de behandeling melden.

Voorschrift en aflevering in België

Flagyl 500 mg is in België voorschriftplichtig. De indicatie, dosis en behandelingsduur moeten overeenkomen met de vastgestelde diagnose.

In België mag een voorschriftplichtig geneesmiddel niet online worden verkocht zoals een gewoon e-commerceproduct. Een dienst kan wel de mogelijkheid bieden de beschikbaarheid te controleren of een geneesmiddel te reserveren dat vervolgens door een erkende apotheek volgens de geldende regels wordt afgeleverd.

Wanneer LocalPharma informatie over beschikbaarheid toont, valt de aflevering van metronidazol onder de verantwoordelijkheid van de partnerapotheek. Die hangt onder meer af van een geldig voorschrift, het product dat daadwerkelijk beschikbaar is en de toepasselijke beroepsregels.

Een aanbieder die een antibioticum aanbiedt zonder controle van het voorschrift of zonder duidelijk herkenbare apotheek biedt niet dezelfde waarborgen als het gereguleerde farmaceutische circuit.

Bij klachten die op sinusitis wijzen, mag de keuze voor een antibioticum niet automatisch gebeuren. De pagina over acute bacteriële sinusitis legt onder meer uit waarom het onderscheid tussen een virale en bacteriële infectie belangrijk is.

Verantwoord gebruik van antibiotica

Metronidazol moet worden gebruikt voor een geschikte indicatie en volgens het voorgeschreven behandelingsschema. Het mag niet worden bewaard om later op eigen initiatief een andere infectie te behandelen en ook niet worden doorgegeven aan iemand anders met ogenschijnlijk vergelijkbare klachten.

De keuze van een antibioticum hangt af van de infectiehaard, de vermoedelijke micro-organismen, de lokale resistentiepatronen, allergieën, andere behandelingen en de algemene toestand van de patiënt.

Een verbetering van de klachten betekent niet noodzakelijk dat de behandeling onmiddellijk kan worden stopgezet. Omgekeerd kunnen een verslechtering, het uitblijven van de verwachte verbetering of het optreden van nieuwe klachten aanleiding zijn voor een nieuwe medische beoordeling.

Veelgestelde vragen over metronidazol

Medische waarschuwing

Deze inhoud is uitsluitend bedoeld ter informatie en vervangt geen diagnose, voorschrift of persoonlijk advies van een arts of apotheker. Metronidazol moet worden gebruikt voor een geschikte indicatie, in de voorgeschreven dosis en gedurende de voorgeschreven behandelingsduur.

Bronnen en referenties

• CBIP/BCFI — Metronidazol: vormen, indicaties en specialiteiten in België
• CBIP/BCFI — Gecommentarieerd Geneesmiddelenrepertorium 2026 en BAPCOC-aanbevelingen
• FAGG — Bijsluiters en samenvattingen van de productkenmerken van geneesmiddelen die in België op de markt zijn
• FAGG — Informatie voor een goed gebruik van geneesmiddelen

Doseringen moeten altijd worden gecontroleerd aan de hand van de bijsluiter van het daadwerkelijk afgeleverde product en het voorschrift van de arts.