Aciclovir: gebruik, toedieningsvormen, prijs en voorzorgsmaatregelen

Dit is een geneesmiddel. Niet langdurig gebruiken zonder medisch advies.

Naam van het geneesmiddel:	Aciclovir
Werkzame stof:	Aciclovir
Vorm / dosering:	Tabletten van 200 mg en 800 mg; suspensie voor oraal gebruik 400 mg/5 ml; crème voor cutaan gebruik 5 %, afhankelijk van de specialiteit

Aciclovircrème of tabletten: welke vorm bij welke infectie?

Aciclovir is een antiviraal geneesmiddel dat werkzaam is tegen verschillende virussen uit de herpesfamilie. Het wordt onder meer gebruikt bij bepaalde infecties met Herpes simplex en bij waterpokken en gordelroos.

In België is aciclovir in verschillende vormen verkrijgbaar. De orale vormen omvatten onder meer tabletten van 200 mg en 800 mg en een suspensie voor oraal gebruik met 400 mg per 5 ml. In bepaalde medische situaties worden ook injecteerbare vormen gebruikt. Voor herpes labialis zijn crèmes voor cutaan gebruik van 5 % beschikbaar.

De keuze tussen crème, tabletten, suspensie of intraveneuze toediening hangt af van het type infectie, de plaats ervan, de ernst en het profiel van de patiënt.

De tabletten en de suspensie voor oraal gebruik zijn in België voorschriftplichtig. Bepaalde kleine verpakkingen van crème van 5 % voor koortsblaasjes kunnen daarentegen zonder voorschrift worden afgeleverd.

Herpes labialis, genitale herpes, gordelroos en waterpokken: wanneer wordt aciclovir gebruikt?

Aciclovir remt de vermenigvuldiging van gevoelige virussen, maar verwijdert ze niet definitief uit het lichaam. Na een infectie met Herpes simplex of het varicella-zostervirus kan het virus latent in het lichaam aanwezig blijven en later opnieuw een opstoot veroorzaken.

Afhankelijk van de vorm van het geneesmiddel en de klinische situatie kan aciclovir worden gebruikt voor:

bepaalde infecties van de huid of slijmvliezen met Herpes simplex;
genitale herpes bij een eerste episode of een recidief;
de preventie van frequente recidieven van Herpes simplex bij bepaalde patiënten;
de preventie van Herpes simplex-infecties bij bepaalde immuungecompromitteerde patiënten;
gordelroos;
waterpokken in situaties waarin een antivirale behandeling aangewezen is.

Bij een plaatselijk koortsblaasje kan een aciclovircrème van 5 % worden gebruikt wanneer dit overeenkomt met de indicatie van de betreffende specialiteit. De plaats van lokale antivirale behandeling blijft echter beperkt en het meeste voordeel is te verwachten wanneer de behandeling vroeg wordt gestart.

Bij genitale herpes, gordelroos en uitgebreidere infecties kan een systemische vorm nodig zijn. Bij de keuze van de behandeling moet onder meer rekening worden gehouden met de leeftijd, de nierfunctie en de immuunstatus.

Waarom moet aciclovir zo snel mogelijk worden gestart?

Nadat aciclovir een geïnfecteerde cel is binnengedrongen, wordt het in verschillende stappen omgezet in aciclovirtrifosfaat. Deze actieve vorm remt het virale DNA-polymerase en blokkeert de verdere aanmaak van viraal DNA.

Het geneesmiddel werkt dus vooral tijdens de fase waarin het virus zich actief vermenigvuldigt.

Bij recidiverende episodes van Herpes simplex is de behandeling doorgaans werkzamer wanneer ze tijdens de prodromale fase of onmiddellijk bij het verschijnen van de eerste letsels wordt gestart.

Bij mensen die regelmatig recidieven hebben, kunnen tekenen zoals tintelingen, een branderig gevoel, jeuk of plaatselijke pijn voorafgaan aan het zichtbaar worden van de letsels.

Ook bij gordelroos is een snelle beoordeling belangrijk, vooral bij ouderen, immuungecompromitteerde patiënten of wanneer de letsels zich dicht bij het oog bevinden.

Aciclovir 200 mg, 800 mg en suspensie 400 mg/5 ml

De beschikbare doseringen en vormen zijn niet onderling uitwisselbaar. In België wordt Aciclovir GSK onder meer op de markt gebracht als tabletten van 200 mg en 800 mg en als suspensie voor oraal gebruik van 400 mg/5 ml. Er zijn ook verschillende generieke geneesmiddelen met aciclovir opgenomen in het repertorium.

Situatie	Schema volgens de Belgische SKP van Aciclovir GSK bij volwassenen	Gebruikelijke duur
Herpes simplex-infectie	200 mg 5 keer per dag, ongeveer om de 4 uur zonder nachtelijke inname	5 dagen, met mogelijke verlenging bij een ernstige primaire infectie
Preventie van recidieven van Herpes simplex	200 mg 4 keer per dag of, afhankelijk van het medische schema, 400 mg 2 keer per dag	Volgens medische beoordeling
Profylaxe bij bepaalde immuungecompromitteerde patiënten	200 mg 4 keer per dag	Afhankelijk van de duur van de risicoperiode
Gordelroos	800 mg 5 keer per dag	7 dagen
Waterpokken bij volwassenen	800 mg 5 keer per dag	7 dagen

Deze schema's komen overeen met de officiële informatie van een Belgische specialiteit en vormen geen advies voor zelfmedicatie. De dosis moet mogelijk worden aangepast aan de indicatie en de nierfunctie.

De tabletten moeten met vloeistof worden ingenomen. Voldoende vochtinname is vooral belangrijk bij patiënten die hoge orale doses aciclovir krijgen.

Met de suspensie voor oraal gebruik van 400 mg/5 ml kunnen verschillende doses worden toegediend wanneer een vloeibare vorm geschikt is. Een dosis van 400 mg komt overeen met 5 ml van deze suspensie.

Aciclovir en nierinsufficiëntie

Aciclovir wordt voornamelijk via de nieren uitgescheiden. Een verminderde nierfunctie kan daarom leiden tot een hogere blootstelling aan het geneesmiddel.

Bij bepaalde patiënten met nierinsufficiëntie moet de dosering worden verlaagd. Deze aanpassing is vooral belangrijk bij de hoge doses die worden gebruikt voor gordelroos of waterpokken.

De Belgische SKP voorziet bij gordelroos en waterpokken bijvoorbeeld in een verlaging tot 800 mg driemaal per dag wanneer de creatinineklaring tussen 10 en 25 ml/min ligt, en tot 800 mg tweemaal per dag wanneer deze lager is dan 10 ml/min.

Bij ouderen komt een verminderde nierfunctie vaker voor, waardoor een dosisaanpassing nodig kan zijn.

Oudere patiënten en patiënten met nierinsufficiëntie lopen ook een groter risico op bepaalde neurologische bijwerkingen van aciclovir. Verwardheid, hallucinaties, ongebruikelijke slaperigheid of andere neurologische klachten vereisen een snelle medische beoordeling.

Aciclovircrème 5 %: een andere vorm

De crème voor cutaan gebruik bevat doorgaans 50 mg aciclovir per gram, oftewel 5 %. Ze mag niet worden verward met de tabletten of de suspensie voor oraal gebruik.

Bij herpes labialis voorzien de Belgische aanbevelingen doorgaans in een lokale toepassing ongeveer om de vier uur gedurende minstens vier dagen, met indien nodig een mogelijke verlenging tot maximaal tien dagen, afhankelijk van de specialiteit.

Bepaalde producten zoals Aciclovir EG Labialis, Zovirax Labialis of Viratop zijn in België zonder voorschrift verkrijgbaar. Andere grotere tubes met crème van 5 % blijven voorschriftplichtig.

Een crème voor cutaan gebruik mag niet in het oog worden aangebracht. Herpesinfecties van het oog vereisen een specifieke formulering en behandeling.

Prijs van aciclovir in België

De prijs hangt af van de vorm, de dosering, de verpakking en de afgeleverde specialiteit.

Specialiteit	Verpakking	Prijs in België	Voorschrift
Aciclovir GSK	25 tabletten van 200 mg	12,32 €	Ja
Aciclovir GSK	35 tabletten van 800 mg	20,32 €	Ja
Aciclovir GSK	Suspensie 100 ml, 400 mg/5 ml	19,10 €	Ja
Aciclovir EG Labialis	Crème 5 %, tube van 2 g	7,90 €	Nee
Zovirax Labialis	Crème 5 %, tube van 2 g	9,92 €	Nee
Viratop	Crème 5 %, tube van 3 g	11,84 €	Nee

Er zijn ook generieke geneesmiddelen met aciclovir verkrijgbaar. De prijs kan verschillen naargelang het merk en de verpakking.

De hier vermelde prijzen hebben betrekking op specifieke Belgische verpakkingen en mogen niet worden geïnterpreteerd als één prijs die voor alle vormen van aciclovir geldt.

Voorschrift en aflevering in België

Aciclovirtabletten en de suspensie voor oraal gebruik zijn in België voorschriftplichtig.

Bij het voorschrijven kan onder meer de indicatie worden bevestigd, een geschikt schema worden gekozen en rekening worden gehouden met de nierfunctie, de leeftijd, een eventuele immuundeficiëntie en de andere gebruikte geneesmiddelen.

Voorschriftplichtige geneesmiddelen mogen in België niet online worden verkocht zoals geneesmiddelen zonder voorschrift. Een apotheek kan wel een reservatiesysteem aanbieden voordat het geneesmiddel volgens de geldende regels wordt afgeleverd.

Aciclovirpreparaten waarvoor geen voorschrift nodig is, zoals bepaalde crèmes voor herpes labialis, mogen online worden aangeboden door een daartoe bevoegde Belgische apotheek, mits aan de toepasselijke reglementaire vereisten wordt voldaan.

LocalPharma kan de mogelijkheid bieden om de beschikbaarheid of reservatiemogelijkheden bij een partnerapotheek te controleren. De aflevering blijft in handen van de apotheek en hangt af van de afleveringsstatus van het geneesmiddel, een voorschrift wanneer dat vereist is en de daadwerkelijke beschikbaarheid.

Bijwerkingen en voorzorgsmaatregelen

Oraal aciclovir wordt doorgaans goed verdragen, maar er kunnen bijwerkingen optreden.

Tot de vaak gemelde bijwerkingen behoren onder meer:

hoofdpijn;
duizeligheid;
misselijkheid;
braken;
diarree;
buikpijn;
jeuk of huiduitslag;
vermoeidheid of koorts.

Nierbeschadiging komt minder vaak voor, maar kan ernstig zijn. Het risico is onder meer groter bij hoge doseringen, uitdroging, reeds bestaande nierinsufficiëntie of gelijktijdig gebruik van andere nefrotoxische geneesmiddelen.

Ook zeer zeldzame neurologische reacties zoals verwardheid, agitatie, hallucinaties, tremor, coördinatiestoornissen, convulsies of encefalopathie zijn gemeld. Deze komen met name vaker voor bij ouderen en bij patiënten met nierinsufficiëntie.

Geneesmiddelen die de renale uitscheiding van aciclovir beïnvloeden, kunnen de blootstelling eraan veranderen. Probenecide en cimetidine zijn hiervan voorbeelden. Ook een interactie met mycofenolaatmofetil en een verhoogde blootstelling aan theofylline zijn beschreven.

De arts en apotheker moeten daarom worden geïnformeerd over alle andere gebruikte geneesmiddelen, vooral bij een nierziekte of wanneer meerdere geneesmiddelen tegelijk worden gebruikt.

Zwangerschap en borstvoeding

Tijdens de zwangerschap mag aciclovir alleen worden gebruikt wanneer het verwachte voordeel het gebruik rechtvaardigt. De beschikbare opvolgingsgegevens hebben geen toename laten zien van het totale aantal aangeboren afwijkingen ten opzichte van de algemene bevolking, maar de beslissing blijft individueel.

Na orale toediening gaat aciclovir over in de moedermelk. Voorzichtigheid is daarom aanbevolen wanneer tijdens de borstvoeding een systemische behandeling wordt overwogen.

Een zwangere vrouw of een vrouw die borstvoeding geeft, moet de arts of apotheker informeren voordat zij een orale of lokale vorm van aciclovir gebruikt.

Medische waarschuwing

Deze inhoud is uitsluitend bedoeld ter informatie en vervangt geen diagnose, voorschrift of persoonlijk advies van een arts of apotheker. Orale vormen van aciclovir zijn in België voorschriftplichtig en de dosis moet onder meer worden aangepast wanneer de nierfunctie verminderd is.

Tekst nagekeken door Uttam Chatterjee, verantwoordelijk apotheker – LocalPharma, juli 2025 (bijgewerkt: mei 2026)

Veelgestelde vragen

Is voor aciclovir in België een voorschrift nodig?

De tabletten en de suspensie voor oraal gebruik zijn voorschriftplichtig. Bepaalde kleine verpakkingen van crème van 5 % voor herpes labialis zijn zonder voorschrift verkrijgbaar.

Welke aciclovirtabletten zijn in België verkrijgbaar?

Het Belgische Geneesmiddelenrepertorium vermeldt aciclovirtabletten van 200 mg en 800 mg. Er is ook een suspensie voor oraal gebruik van 400 mg/5 ml beschikbaar. Een dosering van 400 mg betekent dus niet noodzakelijk dat er een tablet met die sterkte op de markt is.

Wat kost aciclovir?

De prijs hangt af van de vorm. Aciclovir GSK 200 mg in een verpakking van 25 tabletten staat vermeld voor 12,32 €, terwijl de verpakking van 35 tabletten van 800 mg staat vermeld voor 20,32 €. Voor crèmes van 5 % gelden andere prijzen.

Wordt aciclovir 200 mg gebruikt bij genitale herpes?

Ja. De Belgische SKP van Aciclovir GSK vermeldt bij Herpes simplex-infecties bij volwassenen, waaronder primaire en recidiverende genitale herpes, onder meer 200 mg vijfmaal per dag gedurende vijf dagen. De arts kan het schema aanpassen aan de situatie.

Welke dosis aciclovir wordt gebruikt bij gordelroos?

De Belgische SKP vermeldt voor immuuncompetente volwassenen 800 mg vijfmaal per dag gedurende zeven dagen. Bij nierinsufficiëntie is een dosisaanpassing nodig.

Wanneer moet de behandeling worden gestart?

Bij recidiverende episodes van Herpes simplex wordt de behandeling idealiter gestart bij de eerste voortekenen of zodra de eerste letsels verschijnen. Bij vermoeden van gordelroos wordt een snelle medische beoordeling aanbevolen.

Zijn aciclovir en Valtrex hetzelfde?

Nee. Valtrex bevat valaciclovir. Valaciclovir wordt in het lichaam omgezet in aciclovir, maar beide geneesmiddelen hebben niet dezelfde doseringen of dezelfde toedieningsfrequentie.

Waarom is voldoende drinken belangrijk tijdens een orale behandeling?

Aciclovir wordt voornamelijk via de nieren uitgescheiden. Voldoende vochtinname is vooral belangrijk bij hoge doseringen en bij patiënten met risicofactoren voor nierproblemen.